IJzertijd

Een dicht bewoond zandlandschap

Uit de ijzertijd zijn in Mierlo op verschillende plaatsen nederzettingssporen gevonden. Het gaat onder meer om huisplattegronden, spiekers, paalkuilen, aardewerk en aanwijzingen voor akkers.

Bij Luchen zijn late-bronstijd- en vroege-ijzertijdboerderijen onderzocht. Elders vermeldt de gemeentelijke catalogus onder meer een boerderijplattegrond uit de ijzertijd en urnenvondsten.

Boerderijen verplaatsten zich

Boerderijen uit deze periode bleven niet noodzakelijk generaties op exact dezelfde plaats staan. In archeologisch onderzoek wordt daarom soms gesproken over 'zwervende erven': huizen werden na verloop van tijd op een ander deel van dezelfde dekzandrug herbouwd.

De verspreiding van de vondsten maakt duidelijk dat het prehistorische landschap rond Mierlo intensief werd gebruikt voor wonen, akkerbouw en veeteelt.

Archeologische interpretatie

Een losse vondst, waterput of graf dateert in de eerste plaats het betreffende object of spoor en niet automatisch de gehele bewoning van een locatie. Voor Mierlo is het daarom belangrijk onderscheid te maken tussen vondsten zonder duidelijke context, professioneel opgegraven structuren en latere reconstructies. Steentijd, Bronstijd, IJzertijd, Romeinse tijd en vroege middeleeuwen kunnen op dezelfde locatie sporen hebben achtergelaten zonder dat daarmee ononderbroken bewoning is bewezen.

Verbanden binnen de encyclopedie

Het dossier Archeologie in Mierlo is via thematisch onderdeel met dit onderwerp verbonden. De archeologie van Mierlo laat zien dat de geschiedenis van het gebied veel verder teruggaat dan de eerste geschreven vermeldingen.

Het dossier Deel 05 – Archeologie en prehistorie is via onderwerp met dit onderwerp verbonden. Deze deelpagina is de inhoudelijke hoofdingang van dit onderdeel van de Digitale Encyclopedie van Mierlo.

Boerderijen, opslag en akkers

De combinatie van huisplattegronden, spiekers en aardewerk maakt het mogelijk om meer te zeggen dan alleen dat mensen aanwezig waren. Spiekers waren kleine verhoogde opslaggebouwtjes die vaak rond erven stonden. Hun verspreiding kan aanwijzingen geven over de organisatie van landbouw en voedselopslag. Greppels en akkerlagen kunnen vervolgens tonen hoe het omringende terrein werd ingericht. Een ijzertijderf was daarmee onderdeel van een veel groter productielandschap.

Continuïteit zonder vaste plaats

Het begrip zwervend erf is belangrijk om de Mierlose vondsten juist te begrijpen. Bewoning kon generaties lang in dezelfde landschapszone blijven terwijl afzonderlijke huizen telkens werden verplaatst. Archeologisch lijkt dat op een reeks losliggende plattegronden. Dat is iets anders dan bewijzen dat één familie onafgebroken op exact dezelfde plek woonde. Bij nieuwe onderzoeken in Mierlo kunnen ruimtelijke patronen van huizen, bijgebouwen en waterkuilen helpen om zulke bewoningsfasen beter te onderscheiden en te verbinden met latere Romeinse of middeleeuwse gebruiksfasen.

Onderzoeksagenda

Bij nieuwe vondsten verdient de relatie tussen nederzetting en akker extra aandacht. Bodemmicromorfologie, botanische monsters en fosfaatonderzoek kunnen aanwijzingen geven voor bemesting, stalling en intensief gebruik. Daarmee kan het beeld verschuiven van afzonderlijke boerderijen naar een completer systeem van wonen, veeteelt, opslag en landbouw in het Mierlose landschap.

Bronnen en zekerheid

De onderbouwing combineert institutionele of onderzoeksdocumentatie, lokale historische publicaties. Tot de gebruikte bronlaag behoren Heemkundekring Myerle – Bewoningsgeschiedenis Luchen, Heemkundekring Myerle – Archeologisch onderzoek Luchen III, Gemeente Geldrop-Mierlo – Catalogus archeologie, Gemeente Geldrop-Mierlo – Archeologische beleidskaart en 1 aanvullende bron. Waar een oudere publicatie en recenter onderzoek van elkaar verschillen, krijgt de meest directe of methodisch sterkste bron voorrang. Onzekerheden over datering, locatie of interpretatie blijven expliciet zichtbaar.