Ondergrondse funderingen

Het kasteel leeft voort onder het maaiveld

Hoewel de hoofdburcht van het Kasteel van Mierlo rond 1800 verdween, zijn delen van de constructie in de bodem bewaard gebleven.

Bodemonderzoek vanaf 1990 wees op funderingsresten, puin en grachten. Latere archeologische waardering bevestigde dat het terrein nog voldoende intacte resten bevat om als archeologisch monument te worden beschermd.

Geen aanleiding om alles op te graven

Behoud in de bodem is meestal de voorkeursstrategie. Een opgraving vernietigt immers de oorspronkelijke context terwijl zij die documenteert.

Daarom is het doel niet om het hele kasteel bloot te leggen, maar de resten te beschermen en alleen gericht onderzoek uit te voeren wanneer daar een goede wetenschappelijke of ruimtelijke aanleiding voor bestaat.

Archeologische interpretatie

Een losse vondst, waterput of graf dateert in de eerste plaats het betreffende object of spoor en niet automatisch de gehele bewoning van een locatie. Voor Mierlo is het daarom belangrijk onderscheid te maken tussen vondsten zonder duidelijke context, professioneel opgegraven structuren en latere reconstructies. Steentijd, Bronstijd, IJzertijd, Romeinse tijd en vroege middeleeuwen kunnen op dezelfde locatie sporen hebben achtergelaten zonder dat daarmee ononderbroken bewoning is bewezen.

Verbanden binnen de encyclopedie

Het dossier Archeologie in Mierlo is via thematisch onderdeel met dit onderwerp verbonden. De archeologie van Mierlo laat zien dat de geschiedenis van het gebied veel verder teruggaat dan de eerste geschreven vermeldingen.

Het dossier Deel 05 – Archeologie en prehistorie is via onderwerp met dit onderwerp verbonden. Deze deelpagina is de inhoudelijke hoofdingang van dit onderdeel van de Digitale Encyclopedie van Mierlo.

Wat een fundering kan onthullen

Breedte, metselverband, mortel en aansluiting op andere muren kunnen aanwijzingen geven over verschillende bouwfasen. Een fundering die tegen een oudere muur is aangezet, kan bijvoorbeeld op een uitbreiding wijzen. Ook sloopsporen zijn informatief. Wanneer bouwmateriaal systematisch is uitgebroken, kan een negatieve sleuf de plaats van een verdwenen muur verraden terwijl vrijwel geen steen meer aanwezig is. Het bodemarchief bestaat dus niet alleen uit zichtbare resten, maar ook uit afdrukken van wat is verwijderd.

Van ondergrond naar publieksbeeld

Reconstructietekeningen van het Kasteel van Mierlo moeten daarom duidelijk maken welke delen uit historische afbeeldingen bekend zijn en welke op archeologische interpretatie berusten. Het is verleidelijk om één compleet kasteelbeeld als zekerheid te presenteren, maar verschillende bouwfasen kunnen nooit tegelijk hebben bestaan. Een goede digitale reconstructie zou juist meerdere momenten kunnen tonen. Daarmee worden de ondergrondse funderingen niet alleen als resten behandeld, maar als bron voor de veranderende bouwgeschiedenis van de heerlijkheid.

Onderzoeksagenda

Voor publieksreconstructies is een digitaal lagenmodel wenselijk waarin zekere funderingen, vermoedelijke muren en hypothetische bouwdelen verschillend worden gemarkeerd. Zo blijft voor bezoekers zichtbaar wat daadwerkelijk is gemeten en wat is aangevuld. Dat maakt een reconstructie wetenschappelijk sterker zonder haar visuele aantrekkingskracht te verliezen.

Bronnen en zekerheid

De onderbouwing combineert institutionele of onderzoeksdocumentatie, lokale historische publicaties. Tot de gebruikte bronlaag behoren RAAP – Archeologische evaluatie en waardering kasteelsite Mierlo, Heemkundekring Myerle – Kasteel Mierlo, Gemeente Geldrop-Mierlo – Archeologische beleidskaart, Gemeente Geldrop-Mierlo – Catalogus archeologie en 3 aanvullende bronnen. Waar een oudere publicatie en recenter onderzoek van elkaar verschillen, krijgt de meest directe of methodisch sterkste bron voorrang. Onzekerheden over datering, locatie of interpretatie blijven expliciet zichtbaar.