Digitale Encyclopedie van Mierlo
Verken deze collectie in compacte paginaâs. Alleen de dossiers op deze pagina worden geladen.
Collectie
Een belangrijk volksvoedsel De aardappel groeide vanaf de achttiende en vooral negentiende eeuw uit tot een belangrijk gewas op Brabantse boerenbedrijven. Ook op de zandgronden rond Mierlo paste de aardappel goed in het bouwplan. Aardappelen leverden veel voedsel per oppervlakte-eenheid en konden zowel voor het huishouden als voor vee worden gebruikt. Daarmee namen ze een […]
Gewas voor arme grond Boekweit was geen graansoort in botanische zin, maar werd wel op vergelijkbare wijze gebruikt. Het gewas kon groeien op relatief arme zandgronden en was daarom aantrekkelijk voor boeren in gebieden als Mierlo. De zaden werden gemalen en gebruikt voor pap, koeken en andere gerechten. Boekweit had een korte groeiperiode, maar was […]
De Kersenplukker is een beeld dat de bijzondere band tussen Mierlo en de kersenteelt zichtbaar maakt. Het beeld stond vanaf 1982 in de Vesperstraat naast het voormalige gemeentehuis en is later verplaatst naar het plein bij Dorpsstraat 208. Volgens lokale erfgoedbronnen staat het bij de plaats waar de eerste Mierlose kersenveiling werd gehouden. De Kersenplukker […]
De Mierlose Zwarte is de kers die het sterkst met Mierlo wordt geassocieerd. De teelt van kersen werd een herkenbaar onderdeel van het agrarische landschap en de lokale economie, met boomgaarden, pluk, handel en veilingen. Rond de kers ontstond bovendien een bredere dorpscultuur die zichtbaar bleef in feesten, verhalen en het beeld De Kersenplukker. Voor […]
Organisatoren van huisproductie Een fabrikeur was niet noodzakelijk iemand die al een moderne fabriek bezat. In het systeem van huisnijverheid organiseerde de fabrikeur productie door grondstoffen of garens aan thuiswerkers te leveren en het afgewerkte textiel terug te nemen voor verdere verwerking en verkoop. Voor Mierlose thuiswevers waren vooral fabrikeurs in Geldrop en Helmond belangrijk. […]
Bomen rond boerderijen en erven Fruitbomen waren lange tijd een vertrouwd onderdeel van het agrarische landschap. Appels, peren, pruimen en kersen groeiden in boomgaarden bij boerderijen en op geschikte percelen rond het dorp. Voor Mierlo kregen vooral de kersen een uitzonderlijke betekenis. In de negentiende en vooral vroege twintigste eeuw ontwikkelde de teelt zich van […]
Van verdwijnend ras naar streekproduct Hoewel de commerciÃŦle hoogtijdagen verdwenen, bleef de Mierlose Zwarte lokaal bestaan. Oude bomen in particuliere tuinen en een resterende boomgaard hielden het ras in leven. Vanaf het einde van de twintigste en het begin van de eenentwintigste eeuw groeide de belangstelling voor behoud van het lokale ras. Nieuwe bomen werden […]
Historische route naar Geldrop Op de kadasterkaart van Mierlo van omstreeks 1832 staat het Katoenpad aangegeven. Het liep vanuit de omgeving van de kerk van Mierlo via de huidige Kanunnik Daemenstraat en de Molenheide richting Geldrop. Het pad werd gebruikt door Mierlose thuiswevers die grondstoffen ophaalden en geweven producten naar Geldropse fabrikeurs brachten. Daarmee is […]
Hoogstambomen als dorpsbeeld Toen de Mierlose kersenteelt groeide, verschenen rond het dorp steeds meer boomgaarden. De traditionele kersenbomen waren hoogstammen met brede kronen. Voor de oogst waren lange ladders en ervaren plukkers nodig. De boomgaarden hadden een economische ÃĐn landschappelijke betekenis. In het voorjaar vormde de bloesem een opvallend beeld; in de zomer trok de […]
Van boomgaard naar markt De groei van de kersenteelt maakte georganiseerde handel noodzakelijk. Begin twintigste eeuw werden kersen niet alleen rechtstreeks aan huis verkocht, maar ook via georganiseerde afzet en veiling. Lokale bronnen plaatsen de oprichting van een kersen-veilingvereniging rond 1910 en de ontwikkeling van een eigen veiling in het daaropvolgende decennium. Daardoor konden grotere […]
Van oogst naar dorpsfeest In 1948 organiseerde zangvereniging Sint Lucia het eerste grote Kersenoogstfeest. Het evenement groeide uit tot een jaarlijks dorpsfeest rond de bekendheid van Mierlo als kersendorp. Een belangrijk onderdeel was de verkiezing en kroning van een Kersenkoningin. Daarnaast kwamen er optochten met praalwagens, muziek, kermis en andere activiteiten. De feesten trokken in […]
Intensief seizoenswerk De kersenpluk was een korte maar zeer arbeidsintensieve periode. Rijpe vruchten moesten snel en voorzichtig worden geoogst. Bij de oude hoogstambomen gebeurde dat vanaf lange ladders. De pluk bood tijdelijk werk aan veel inwoners en mensen uit de omgeving. Historische krantenberichten laten zien dat ervaren plukkers tientallen kilo’s per dag konden oogsten. De […]
Eeuwenlang de economische basis Mierlo was tot ver in de twintigste eeuw in hoofdzaak een agrarisch dorp. Boerderijen lagen verspreid langs oude wegen, gehuchten en akkercomplexen. Veel bedrijven waren klein en combineerden akkerbouw, vee en nevenwerk om voldoende inkomen te verwerven. Op de zandgronden werden gewassen geteeld die relatief goed tegen schrale omstandigheden konden, zoals […]
Van oude fruitteelt naar commerciÃŦle productie Over kersen in Mierlo bestaan verhalen die de teelt tot ver in de middeleeuwen terugvoeren. Zulke verhalen zijn onderdeel van de lokale overlevering, maar vormen geen stevig bewijs voor een commerciÃŦle kersenteelt rond 1100. De beter onderbouwde geschiedenis ligt veel later. De Canon van Mierlo vermeldt dat het ras […]
Wat weten we werkelijk? De oorsprong van de Mierlose Zwarte is niet exact gedocumenteerd. Er is geen bekende akte of kwekersregistratie die ÃĐÃĐn persoon, boom of jaar als onbetwist beginpunt aanwijst. Lokale promotieverhalen verbinden de kersenteelt soms met de Heren van Mierlo en zelfs met Romeinse teeltmethoden. Zulke verhalen kunnen waardevol zijn als dorpsfolklore, maar […]
Mechanisering verandert het werk In de negentiende eeuw veranderde de textielproductie in Zuidoost-Brabant ingrijpend. Mechanische aandrijving en grotere productie-eenheden maakten het mogelijk om meer doek met minder verspreide handarbeid te vervaardigen. Geldrop industrialiseerde eerder en sterker. Voor veel Mierlose thuiswevers betekende dat dat hun traditionele positie verzwakte. Sommigen gingen als loonarbeider in fabrieken werken, terwijl […]
Broodgraan van de zandgronden Rogge was eeuwenlang een belangrijk graangewas op de Brabantse zandgronden. De plant stelt minder hoge eisen aan de bodem dan tarwe en paste daardoor goed bij het agrarische landschap rond Mierlo. Het graan werd vooral gebruikt voor brood en pap. Daarnaast konden stro en andere resten op het boerenbedrijf worden benut. […]
Schapen op de heide Schapen pasten goed in het oude heidelandschap rond Mierlo. Zij konden grazen op gronden die voor akkerbouw weinig geschikt waren en leverden mest, vlees en wol. Wol vormde een belangrijke grondstof voor de regionale textielproductie. In de bredere omgeving van Geldrop en Mierlo ontstond daardoor een nauwe band tussen landbouw en […]
Van losse vezel naar garen Voordat wol, vlas of katoen kon worden geweven, moesten vezels tot een bruikbare draad worden gesponnen. Dat gebeurde lange tijd met eenvoudig handgereedschap en later met spinnewielen. Spinnen was vaak huisarbeid en werd in historische beschrijvingen veel met vrouwenwerk verbonden. Het maakte deel uit van een productieketen waarin verschillende gezinsleden […]
Een combinatie van oorzaken De terugloop van de Mierlose kersenteelt had niet ÃĐÃĐn oorzaak. Oude hoogstambomen waren arbeidsintensief en duur om te plukken. Tegelijk veranderde de landbouw, verdwenen percelen door woningbouw en werden boomgaarden gerooid. Lokale bronnen noemen daarnaast veranderingen in de grondwaterstand na de ruilverkaveling als factor waardoor bomen schade opliepen. Ook concurrentie van […]
Van huisnijverheid naar fabriek Mierlo had in de negentiende eeuw veel thuiswevers. In de vroege twintigste eeuw verschoof de textielproductie naar fabrieksgebouwen met mechanische getouwen. In de negentiende eeuw veranderde de textielproductie in Zuidoost-Brabant ingrijpend. Mechanische aandrijving en grotere productie-eenheden maakten het mogelijk om meer doek met minder verspreide handarbeid te vervaardigen. De Mierlose fabriek […]
Weefgetouw in het woonhuis In de negentiende eeuw telde Mierlo veel thuiswevers. Zij werkten met een weefgetouw in of bij de woning en produceerden in opdracht van handelaren of fabrikeurs. De Heemkundekring Myerle beschrijft Mierlo als overwegend agrarisch: kleine boeren konden vooral in rustige wintermaanden met weven bijverdienen. Mierlo-Dorp was economisch sterk op Geldrop gericht, […]
Grondstof voor linnen Vlas werd verbouwd vanwege de vezels in de stengel en vanwege het zaad. De vezels konden na een reeks bewerkingen worden gesponnen tot garen en vervolgens tot linnen worden geweven. De verwerking was arbeidsintensief. Na het oogsten moest vlas onder meer worden geroot, gedroogd, gebroken en gehekeld voordat bruikbare vezels overbleven. Een […]
Van plant naar draad Vlas leverde bastvezels die na uitgebreide bewerking geschikt werden voor het spinnen van linnengaren. De verwerking begon na de oogst met roten en drogen, waarna de stengels werden gebroken en de vezels werden gehecheld of gekamd. De lange vezels konden vervolgens worden gesponnen en geweven. Daardoor vormde vlas een directe verbinding […]
