Lokale machtsbasis
Mierlo wordt in lokale en regionale historische bronnen beschreven als een vrije heerlijkheid. Vanaf de dertiende eeuw beschikten de Heren van Mierlo over een aanzienlijke lokale machtspositie. Zij combineerden bezit van grond en hoeven met bestuurlijke en juridische rechten.
De term vrij betekent niet dat Mierlo volledig onafhankelijk was. De positie van de heer stond in relatie tot hogere machten in Brabant en veranderde door de tijd. Nadat Mierlo in de vroege veertiende eeuw in een leenverhouding tot de hertog van Brabant kwam te staan, waren de heren leenmannen binnen het Brabantse feodale bestel.
Een lange maar veranderlijke geschiedenis
De heerlijkheid bleef eeuwenlang een belangrijk kader voor de lokale geschiedenis. In 1617 kochten de inwoners veel heerlijke rechten af. Een deel werd later weer hersteld. Met de politieke veranderingen aan het einde van de achttiende eeuw verloor de heerlijke bestuursmacht uiteindelijk haar betekenis, al bleven particuliere bezittingen en enkele oude rechten nog langer bestaan.
