Vrijwillige samenvoeging per 1 januari
Op 1 januari 2004 hielden de zelfstandige gemeenten Mierlo en Geldrop op te bestaan en ontstond de gemeente Geldrop-Mierlo.
De fusie kwam voort uit een bredere discussie over gemeentelijke herindeling in de regio Eindhoven-Helmond. Nadat een grotere rijksherindeling niet direct werd doorgezet, verzochten Geldrop en Mierlo zelf om een afzonderlijk wetsvoorstel voor vrijwillige samenvoeging.
Breed draagvlak
In de memorie van toelichting meldde het kabinet een NIPO-enquête onder duizend inwoners. Daarin steunde 77 procent van de ondervraagden in Geldrop en 84 procent in Mierlo de samenvoeging. Een belangrijk uitgangspunt was dat de eigen identiteit en het karakter van beide kernen behouden konden blijven binnen een bestuurlijk grotere gemeente.
Van vrijwillig besluit naar nieuwe gemeente
De samenvoeging van Geldrop en Mierlo werd juridisch vastgelegd in de wet van 19 juni 2003. De parlementaire toelichting beschreef de fusie als een door beide gemeentebesturen gewenste oplossing en plaatste haar in de discussie over bestuurlijke schaal in de regio Eindhoven-Helmond. De nieuwe gemeente Geldrop-Mierlo ontstond per 1 januari 2004; CBS registreert daarbij de opheffing van de afzonderlijke gemeenten Geldrop en Mierlo en de vorming van de nieuwe gemeente.
De memorie van toelichting is ook relevant omdat zij inzicht geeft in het draagvlak. Daarin wordt een NIPO-enquête genoemd waarin volgens de gemeentebesturen 84 procent van de ondervraagde inwoners van Mierlo de samenvoeging steunde. Zo'n enquête is een momentopname en geen volledige beschrijving van alle politieke opvattingen, maar zij nuanceert het beeld van een fusie die uitsluitend van bovenaf zou zijn opgelegd.
Na de herindeling bleven de namen en identiteiten van beide dorpen bestaan, terwijl gemeenteraad, ambtelijke organisatie, financiën en formele bevoegdheden werden samengevoegd. Voor de encyclopedie is 2004 daarom zowel een einde als een begin: het einde van de zelfstandige gemeente Mierlo, maar niet van Mierlo als historische en sociale gemeenschap.
Bestuurlijke context
Gemeentegrenzen en bestuurlijke indelingen zijn door de tijd veranderd. Voor Mierlo zijn vooral 1968, 1995, 1997 en 2004 belangrijke ijkpunten. Daarbij wordt onderscheid gemaakt tussen officiële CBS- of overheidsregistraties, lokale afrondingen van oppervlakte en bevolking en politieke herinneringen aan annexatie of fusie. Historische woonkernen zoals Mierlo-Hout worden behandeld binnen de grens die op het besproken moment gold.
Verbanden binnen de encyclopedie
Het dossier Ontstaan van de gemeente Mierlo is via thematisch onderdeel met dit onderwerp verbonden. Mierlo kende al eeuwen vóór de moderne gemeentelijke organisatie een eigen lokale bestuursstructuur.
Het dossier Fusie Geldrop en Mierlo is via canoniek object met dit onderwerp verbonden. Op 1 januari 2004 hielden de zelfstandige gemeenten Mierlo en Geldrop op te bestaan en ontstond de gemeente Geldrop-Mierlo.
Het dossier Deel 15 – Bestuur, gemeentegrenzen en de fusie is via onderwerp met dit onderwerp verbonden. Deze deelpagina is de inhoudelijke hoofdingang van dit onderdeel van de Digitale Encyclopedie van Mierlo.
Bronnen en interpretatie
De onderbouwing combineert institutionele documentatie, lokale historische publicaties. Tot de gebruikte bronnen behoren Tweede Kamer – Samenvoeging gemeenten Geldrop en Mierlo, Overheid – Gemeente Geldrop-Mierlo identifier, Heemkundekring Myerle – Historie Mierlo, CBS – Gebieden Nederland: voormalige gemeente Mierlo en 2 aanvullende bronnen. Waar twee bronnen een ander jaartal, oppervlak, naamvorm of interpretatie geven, wordt dat verschil niet stilzwijgend weggewerkt. De encyclopedie geeft de voorkeur aan de bron die het dichtst bij de oorspronkelijke registratie staat en maakt lokale varianten zichtbaar wanneer die historisch relevant zijn.
